Zamki mają nie tylko indywidualne historie, ale i wspólne dzieje. Można je podzielić na zamki z danej epoki, wybudowane w tym samym stylu reprezentującym tę samą modę. Takim wiodącym regionem, w którym powstawały najstarsze zamki – wzorce, była dla Polski Północnej ziemia chełmińska. Kraina pięknych zabytków i fascynujących tajemnic. Tam właśnie niemal każdy zabytek i niejedna tajemnica kojarzą się z „odrażającymi i złymi”, a mimo to genialnymi Krzyżakami.
Dla Zakonu Rycerzy Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego urodzajna i gęsto zaludniona ziemia chełmińska była rdzeniem ich państwa. Stanowiła bazę wypadową do podboju pogańskich Prus, zaplecze militarne i wielki spichlerz. Tu wyodrębniły się krzyżackie centra handlowe i przemysłowe. Nie dziwi więc, że panowie zakonni należycie ufortyfikowali swój „złoty region”, zabezpieczając go licznymi warowniami. Tym samym stworzyli największe skupisko średniowiecznych twierdz państwowych Europy Wschodniej.
U nas, na tej ziemi chełmińskiej narodził się w XIII w. model zamku zakonnego, łączącego funkcje warowni, ośrodka administracyjnego, produkcyjnego oraz klasztoru. Poznaliśmy niektóre z tych warowni podczas trzydniowej wyprawy krzyżowej klas IIIf, IIIa i IId z Wielkimi Mistrzami – Paniami Bożeną Jakubiec, Krystyną Barteczko – Chrapek oraz Ewą Piecuch na czele. W czasie naszej wycieczki zwiedziliśmy miasto Toruń z jednym z najstarszych zamków Krzyżackich, bogatą historią i równie obfitującym w inne historyczne zabytki, np. Krzywa Wieża, Mury i Brama Obronna, czy Kościół Staromiejski i Pomnik Flisaka. Byliśmy również w zamkach Krzyżackich w Malborku, Kwidzynie, Radzyniu Chełmińskim i Golubiu – Dobrzyniu. Jadąc oglądaliśmy ruiny zamków w Sztumie, Gniewie i Bobrownikach. Jakie miejscowości pominęliśmy i czego nie zobaczyliśmy sami sprawdźcie, my mamy wrażenie, że o zamkach Krzyżaków wiemy już dużo, mamy wiele wspomnień i zdjęć z tej obfitującej w poznawanie historii i architektury iście bogatej wycieczki.